KOTA KINABALU, April 2026 - Dalam sesi perbahasan Sidang Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah ke-17, Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Api-Api, YB Loi Kok Liang, membangkitkan pelbagai isu berkaitan keadaan semasa rakyat di Kota Kinabalu, termasuk masalah infrastruktur asas, ekonomi, projek terbengkalai serta kos sara hidup yang semakin meningkat.
Memulakan ucapannya, beliau berkata kandungan Ucapan Dasar Kerajaan yang disampaikan Tuan Yang Terutama amat mengagumkan, namun keadaan sebenar di lapangan masih menunjukkan jurang yang ketara berbanding gambaran yang dinyatakan dalam ucapan tersebut.
Menurut beliau, keadaan ekonomi semasa sangat mencabar dengan semakin ramai peniaga terpaksa menjual perniagaan akibat tidak mampu bertahan, selain banyak premis kosong yang tidak disewa serta projek pembangunan yang masih terbengkalai.
Beliau turut menegaskan bahawa isu asas seperti bekalan air dan elektrik masih terus menjejaskan kehidupan rakyat termasuk di kawasan bandar.
Menyentuh isu lampu jalan di Kota Kinabalu, YB Loi berkata masalah lampu jalan rosak masih berlarutan dengan aduan mengambil masa berbulan-bulan tanpa penyelesaian. Katanya, keadaan itu memberi kesan kepada keselamatan dan kehidupan harian penduduk.
Beliau berpandangan masalah kecurian kabel bukan sesuatu yang tidak boleh diselesaikan dan mencadangkan hukuman diperketatkan serta tindakan lebih tegas dikenakan terhadap pihak yang membeli kabel curi.
“Selagi punca masalah tidak diselesaikan, kita hanya akan terus mengulangi masalah yang sama,” katanya.
Dalam isu bekalan air, beliau memaklumkan beberapa kawasan pusat bandar seperti KK Plaza, Sinsuran dan Jalan Gaya mengalami gangguan bekalan air serius sehingga tiga hingga empat hari pada awal bulan ini.
Menurutnya, beliau telah memohon bantuan lori tangki air daripada Jabatan Air namun tidak menerima maklum balas, menyebabkan beliau menggunakan wang sendiri untuk membeli dan mengagihkan air mineral kepada penduduk serta peniaga terjejas.
Beliau turut mempersoalkan penganjuran acara larian Songkran ketika kawasan bandar sedang mengalami gangguan air, termasuk penggunaan lori air untuk menyembur peserta acara.
Katanya, keadaan itu menimbulkan persepsi negatif dalam kalangan rakyat yang terpaksa berdepan ketiadaan bekalan air selama beberapa hari.
“Bayangkan, seorang pelancong baru sahaja menikmati keseronokan bermain air dalam acara tersebut, tetapi apabila kembali ke hotel, tiada air langsung,” katanya.
Beliau mencadangkan kerajaan mempertimbangkan pampasan kepada rakyat yang menanggung kos tambahan akibat gangguan bekalan air serta menilai kesesuaian meluluskan acara berskala besar ketika krisis bekalan air berlaku.
Dalam masa sama, beliau meminta kerajaan mempertimbangkan satu mekanisme yang membolehkan wakil rakyat pembangkang turut menyumbang pandangan dalam penyaluran peruntukan pembangunan kawasan melalui Unit Pemimpin Pembangunan Masyarakat (UPPM).
Menurutnya, wakil rakyat lebih memahami keperluan sebenar kawasan masing-masing dan penglibatan mereka penting bagi memastikan bantuan sampai kepada golongan yang benar-benar memerlukan.
YB Loi turut membangkitkan masalah sistem pembetungan di kawasan Kg Air, Sinsuran dan Jalan Pantai yang didakwa kerap mengalami limpahan manhole sehingga dua atau tiga kali sebulan.
Katanya, keadaan itu bukan sahaja menjejaskan penduduk tempatan tetapi turut memberi imej negatif kepada bandar Kota Kinabalu sebagai destinasi pelancongan.
Beliau meminta kerajaan menjelaskan pelan jangka panjang bagi menyelesaikan masalah pembetungan pusat bandar serta sama ada kapasiti perkhidmatan seperti desludging truck dan waterjetting truck akan ditambah dalam masa terdekat.
Dalam isu perumahan, beliau berkata ramai pembeli rumah terus menanggung bayaran pinjaman walaupun projek perumahan masih gagal disiapkan dalam tempoh dijanjikan.
Beliau memberi contoh projek The Crown yang menurutnya menimbulkan kebimbangan pembeli akibat kelewatan dan ketidaktentuan berpanjangan.
Selain itu, beliau turut menyebut projek bermasalah seperti Triconic Tower dan Pacific City yang sehingga kini masih membebankan pembeli dengan komitmen pinjaman bank.
Sehubungan itu, beliau meminta kerajaan memainkan peranan lebih aktif termasuk memudah cara rundingan dengan pihak bank bagi membantu menyusun semula bayaran pinjaman atau mengurangkan beban kewangan pembeli terjejas.
Beliau juga membangkitkan isu perlindungan pembeli hartanah dengan merujuk kepada kes melibatkan The Loft di Imago.
Menurut beliau, pembeli mendakwa projek itu dipromosikan sebagai “servicing residence” yang membolehkan operasi short stay, namun selepas memperoleh OC, pengurusan bangunan melarang aktiviti tersebut berdasarkan klausa dalam perjanjian jual beli.
Katanya, perkara itu menimbulkan persoalan sama ada undang-undang sedia ada mencukupi untuk memastikan apa yang diiklankan pemaju benar-benar disampaikan kepada pembeli.
Dalam isu ekonomi, YB Loi berkata kenaikan harga bahan binaan di Sabah berisiko menyebabkan lebih banyak projek tertangguh atau terbengkalai.
Beliau turut menyentuh peningkatan kos elektrik dan gas yang menurutnya akhirnya akan dipindahkan kepada pengguna melalui kenaikan harga barang dan perkhidmatan.
“Ini adalah satu kitaran yang merugikan ekonomi,” katanya.
Sebagai langkah mengurangkan beban rakyat, beliau mencadangkan kerajaan Sabah menyemak semula kadar parkir di Kota Kinabalu dengan menyelaraskan kadar parkir merah dan kuning kepada kadar hijau iaitu 53 sen sejam.
Beliau turut mencadangkan kadar kompaun parkir dikurangkan daripada RM30 kepada RM10 seperti sebelum ini.
Katanya, langkah itu boleh dilaksanakan secara sementara selama satu atau dua tahun bagi membantu rakyat menghadapi keadaan ekonomi yang sukar.
Dalam masa sama, beliau turut meminta penjelasan mengenai cadangan pelaksanaan “waiting period” bagi pengguna aplikasi Smart Parking yang terlepas melanjutkan tempoh parkir supaya tidak terus dikenakan kompaun.
Di akhir ucapan, beliau menegaskan bahawa semua wakil rakyat sama ada kerajaan atau pembangkang mempunyai matlamat sama iaitu berkhidmat untuk rakyat.
Beliau berkata jabatan kerajaan seharusnya bekerjasama dengan semua wakil rakyat tanpa mengira kedudukan politik.
“Jika wujud sebarang arahan bahawa jabatan kerajaan tidak boleh memberi taklimat kepada wakil rakyat pembangkang, saya ingin menyatakan dengan jelas bahawa Api-Api tidak menyokong perkara tersebut,” katanya.
Beliau turut meminta Yang Dipertua Dewan membenarkan usul yang dibawa oleh ADUN Kepayan dibentang dan dibahaskan sebelum Sidang DUN Sabah ke-17 berakhir.
