KOTA KINABALU, 5 Mei 2026 - Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Kapayan, Chin Tek Ming mempertahankan pendirian Warisan berhubung hak Sabah terhadap 40 peratus hasil, sambil mengkritik kerajaan negeri kerana menolak usul persendirian yang dibawanya di Dewan Undangan Negeri.
Menjawab kenyataan Timbalan Setiausaha Agung Gabungan Rakyat Sabah (GRS), Datuk Armizan Mohd Ali, Chin berkata Warisan secara konsisten menyokong semakan kehakiman yang dimulakan oleh Persatuan Undang-Undang Sabah (SLS), dan sokongan itu jelas sepanjang prosiding mahkamah.
“Mungkin Armizan tidak menyedarinya kerana beliau tidak pernah hadir semasa perbicaraan. Beliau boleh mendapatkan pengesahan daripada ADUN lantikan yang mewakili pendirian kerajaan mengenai isu 40 peratus,” katanya dalam satu kenyataan hari ini.
Chin turut menolak dakwaan bahawa Warisan tersilap apabila merujuk kepada angka RM53.4 juta, sambil menegaskan bahawa Datuk Mohd Azis Jaman sebelum ini telah menjelaskan jumlah tersebut hanyalah bayaran interim yang dibuat atas dasar ‘tanpa prejudis’ menurut Perkara 112C Perlembagaan Persekutuan. Ia bukan penyelesaian atau pelepasan terhadap hak perlembagaan Sabah sebanyak 40 peratus, sebaliknya satu langkah sementara bagi menangani keperluan fiskal segera negeri tanpa menjejaskan tuntutan perlembagaan tersebut.
“Mengurangkan isu 40 peratus kepada satu angka adalah mengelirukan. Geran khas dan hak hasil perlembagaan adalah dua mekanisme yang berbeza,” katanya, sambil menegaskan bahawa pendirian Warisan sentiasa untuk menuntut hak penuh Sabah melalui saluran perundangan dan institusi.
“Amat membimbangkan apabila seorang menteri persekutuan yang berasal dari Sabah, yang diamanahkan untuk mempertahankan perlembagaan, menunjukkan salah faham asas terhadap peruntukannya serta mengeluarkan kenyataan yang mengelirukan dan berunsur fitnah. Tingkah laku ini menimbulkan persoalan serius terhadap tahap tanggungjawab perlembagaan dan keupayaan intelektual beliau,” katanya.
“Lebih membimbangkan, ketika Warisan menerima geran khas tanpa menjejaskan hak perlembagaan Sabah, pentadbiran GRS kini memilih untuk terus berunding tanpa henti mengenai jumlah 40 peratus dengan kerajaan Persekutuan, walaupun isu tersebut sudah tertakluk kepada perintah mahkamah yang mengikat. Pendekatan ini menimbulkan persoalan serius terhadap komitmen kerajaan negeri dalam menguatkuasakan hak perlembagaannya,” tambahnya.
Chin kemudian menyentuh penolakan usul persendiriannya, menyifatkannya sebagai peluang yang terlepas untuk memecahkan kebuntuan lama berhubung isu tersebut.
“Soalan utama masih tidak terjawab walaupun kenyataan panjang Armizan—mengapa usul 40 peratus itu ditolak?” katanya.
Menurut Chin, usul tersebut dirangka sebagai langkah strategik untuk menggerakkan perkara itu ke hadapan dengan memisahkan tuntutan sejarah daripada hak semasa, serta memberi fokus kepada tempoh antara 2022 hingga 2025.
Beliau menambah bahawa usul itu turut menuntut ketelusan dalam jumlah sebenar hasil yang dikutip daripada Sabah oleh kerajaan Persekutuan, dengan berhujah bahawa pengiraan tepat bagi hak 40 peratus tidak mungkin dilakukan tanpa pendedahan penuh data tersebut.
“Tanpa angka sebenar, bagaimana hak itu boleh ditentukan dengan tepat?” katanya.
Chin mengkritik kerajaan negeri kerana “berlindung di sebalik Speaker” dan mengelak perbahasan terbuka, sambil menyatakan bahawa keengganan membenarkan usul itu dibentang dan diundi mencerminkan ketidakmahuan untuk merekodkan pendirian secara rasmi di Dewan.
Beliau menegaskan bahawa usul tersebut bukan bersifat simbolik, tetapi bertujuan menetapkan hala tuju praktikal dengan memberi tumpuan kepada hasil semasa, menuntut ketelusan data, serta mengelakkan kebergantungan berpanjangan kepada tuntutan lama yang belum diselesaikan.
Menurutnya, Sabah berisiko terus terperangkap dalam kitaran rundingan tanpa penghujung dan proses mahkamah yang tertangguh tanpa garis masa jelas sekiranya langkah sedemikian tidak diambil.
Beliau turut mempersoalkan kebergantungan kerajaan kepada prosiding mahkamah yang sedang berjalan sebagai bukti kemajuan, dengan menyatakan bahawa kes-kes tersebut masih tertakluk kepada rayuan dan penangguhan tanpa kepastian bila penyelesaian atau pembayaran sebenar akan dicapai.
Mengulas dakwaan kemajuan oleh kerajaan termasuk angka seperti RM3 bilion, Chin berkata ia hanyalah susunan interim dan bukan hak perlembagaan penuh Sabah.
“Geran interim adalah jumlah sementara hasil rundingan. Hak 40 peratus pula adalah hak perlembagaan berdasarkan hasil sebenar yang dikutip daripada Sabah. Perbezaannya sangat besar,” katanya.
Chin menolak tuduhan bahawa usulnya bermotif politik, dengan menegaskan bahawa peranan pembangkang bukan sekadar mengkritik tetapi juga mengemukakan penyelesaian.
“Usul ini adalah untuk mempercepatkan tuntutan, meningkatkan ketelusan, dan memastikan akauntabiliti. Jika itu dianggap sebagai politik, maka akauntabiliti sendiri dianggap sebagai ancaman,” katanya.
Beliau turut menyifatkan usaha berterusan menyalahkan Warisan atas keputusan pada 2019 sebagai satu gangguan, sambil menegaskan bahawa beberapa pentadbiran telah memerintah selepas itu tanpa menyelesaikan isu berkenaan.
“Realitinya, hak 40 peratus masih belum direalisasikan walaupun selepas bertahun-tahun pentadbiran dan rundingan,” katanya, sambil menambah bahawa sebahagian pemimpin semasa pernah terlibat dalam pentadbiran terdahulu yang dikaitkan dengan kontroversi belum selesai.
Chin turut mempersoalkan isyarat kerajaan bahawa ia mungkin akan membentangkan usulnya sendiri pada masa akan datang, dengan menyatakan bahawa isu sebenar bukan pada kandungan cadangan tetapi kawalan terhadap naratif.
“Apabila pembangkang membentangkan usul, ia ditolak. Apabila kerajaan berbuat demikian, ia diterima. Ini bukan soal prosedur, tetapi mengelak komitmen rasmi yang direkodkan,” katanya.
Beliau mengakhiri dengan menggesa kerajaan membenarkan perbahasan terbuka, mendedahkan data hasil, dan membuat komitmen rasmi terhadap hak perlembagaan Sabah di Dewan Undangan Negeri sebagai badan tertinggi negeri.
“Rakyat Sabah akan menilai bukan berdasarkan siapa paling banyak bercakap, tetapi siapa yang berani membawa penyelesaian dan mempertahankan hak mereka,” katanya.
Dikeluarkan oleh:
CHIN TEK MING
ADUN N.25 KAPAYAN
5.5.2026
