KOTA KINABALU, 5 Mei 2026: Cadangan terbaharu Kerajaan Persekutuan bahawa geran khas Sabah mungkin akan ditingkatkan dalam Belanjawan 2027 sekali lagi tersasar daripada isu asas — Sabah bukan meminta bantuan budi bicara, tetapi menuntut pelaksanaan hak perlembagaannya.
Ahli Majlis Tertinggi Warisan, Chen Ket Chuin berkata kenyataan oleh Mustapha Sakmud mencerminkan usaha yang membimbangkan untuk membingkaikan semula suatu kewajipan undang-undang sebagai bentuk kemurahan fiskal.
“Sila hentikan usaha menenangkan Sabah dengan janji peningkatan geran.
“Perlu ditegaskan — Sabah memerlukan pembayaran segera bagi hak 40 peratus hasilnya. Ini bukan sedekah. Ini adalah kewajipan perlembagaan,” tegas beliau.
Chen menekankan bahawa Mahkamah Tinggi telah pun mengesahkan hak Sabah di bawah Perkara 112C dan Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan, menjadikan sebarang kelewatan lanjut sebagai tidak berasas dan tidak boleh diterima.
Proses Tanpa Garis Masa Ialah Penangguhan Terancang
Beliau menyatakan bahawa walaupun agensi persekutuan seperti LHDN dan Kastam memiliki rekod hasil yang telah diaudit selama beberapa dekad, kerajaan masih mendakwa bahawa jumlah hak Sabah “masih dalam penentuan”.
“Jika Kerajaan Persekutuan mampu mengira hasil negara setiap tahun untuk belanjawan, bagaimana selepas lebih 60 tahun masih gagal menentukan bahagian Sabah? Ini bukan isu data — ini isu kemahuan politik,” soalnya.
Chen turut menegaskan bahawa rujukan berulang kepada:
- “semakan berterusan”
- “perbincangan teknikal”
- “pertimbangan Kabinet”
masih belum menghasilkan:
- garis masa yang jelas
- kaedah pengiraan yang telus
- mahupun mekanisme pembayaran interim
“Proses tidak boleh dijadikan pengganti kepada tindakan. Apabila tiada garis masa, tiada ketelusan, dan tiada pembayaran interim, ia mewujudkan persepsi yang tidak dapat dielakkan bahawa penangguhan adalah matlamat sebenar,” katanya.
Substansi Mesti Mengatasi Alasan
Beliau menegaskan bahawa sebarang proses undang-undang atau teknikal tidak boleh dijadikan alasan untuk menangguhkan tanggungjawab perlembagaan.
“Kewujudan prosiding undang-undang tidak membatalkan hak perlembagaan. Jika hak tersebut tidak dipertikaikan dari segi prinsip, maka pembayaran — sekurang-kurangnya bahagian yang tidak dipertikaikan — mesti dimulakan segera,” katanya.
Chen memberi amaran bahawa kelewatan berterusan berisiko menghakis kepercayaan rakyat serta mengukuhkan keraguan lama terhadap keikhlasan Persekutuan dalam menghormati semangat Perjanjian Malaysia 1963.
Hentikan Pembingkaian Hak Sebagai “Geran”
Chen mengkritik naratif peningkatan “geran khas” Sabah sebagai satu pengalihan daripada isu teras.
“Inilah masalahnya — menggantikan hak perlembagaan dengan geran budi bicara. Sabah bukan meminta ihsan. Sabah menuntut apa yang menjadi haknya,” tegas beliau.
Seruan Keberanian — Bukan Kepatuhan
Chen turut menggesa Mustapha agar melangkaui pendekatan birokratik dan mempertahankan kepentingan Sabah dengan tegas.
“Datuk Mustapha tidak seharusnya bertindak sebagai jurucakap naratif Persekutuan. Beliau mesti bertindak sebagai wakil rakyat Sabah.
“Inilah masanya untuk menunjukkan keberanian dan kemahuan politik — bersuara tegas, menuntut akauntabiliti, dan memastikan hak Sabah tidak dicairkan menjadi konsesi yang boleh dirunding,” katanya.
Kami Mahu Hak 40% Dilaksanakan — Bukan Geran, Bukan Janji, Tetapi Tindakan
Chen mengakhiri kenyataannya dengan seruan tegas untuk tindakan segera:
“Rakyat Sabah telah menunggu lebih setengah abad. Cukup sudah.
“Umumkan jumlahnya. Tetapkan garis masa. Mulakan pembayaran interim.
“Kami mahukan 40 peratus — bukan janji, bukan jawatankuasa, dan sama sekali bukan geran yang terus ditangguhkan.”
Chen Ket Chuin
Ahli Majlis Tertinggi Warisan
5 Mei 2026
