KOTA KINABALU, April 2026 - Dalam sesi Persidangan Dewan Undangan Negeri Sabah pada 27 hingga 30 April 2026, Ahli Dewan Undangan Negeri Kapayan, Chin Tek Ming menyampaikan ucapan keras berhubung keadaan ekonomi Sabah yang menurut beliau semakin membebankan rakyat.
Beliau menegaskan bahawa Sabah sedang gagal dalam pengurusan ekonomi asas dan rakyat menjadi pihak yang menanggung akibat daripada kelemahan tersebut.
Menurut beliau, statistik daripada Department of Statistics Malaysia menunjukkan Sabah masih berada antara negeri dengan kadar kemiskinan tertinggi di Malaysia. Pendapatan isi rumah di Sabah yang berada sekitar RM4,000 lebih jauh ketinggalan berbanding Semenanjung Malaysia yang hampir mencecah RM7,000.
Katanya, keadaan itu bukan sekadar jurang biasa tetapi menggambarkan ketidakseimbangan sistemik yang menyebabkan rakyat Sabah bekerja dalam ekonomi yang tidak memberikan pulangan setara.
Beliau turut menekankan bahawa peningkatan kos barang, kos logistik dan ketidakstabilan harga asas telah menyebabkan rakyat Sabah dipaksa hidup dalam ekonomi yang tidak seimbang.
Dalam ucapannya, beliau turut membangkitkan isu ketidaksamaan pendapatan berdasarkan Indeks Gini Sabah yang masih berada sekitar 0.40. Menurut beliau, ketika Malaysia secara keseluruhan menunjukkan penurunan kadar ketidaksamaan, Sabah pula tidak menunjukkan perubahan ketara.
Beliau menyifatkan keadaan itu sebagai bukti bahawa kekayaan tidak tersebar secara adil, mobiliti sosial gagal diwujudkan dan jurang ekonomi terus kekal akibat kegagalan dasar.
YB Chin Tek Ming turut mempersoalkan penguasaan ekonomi strategik di Sabah yang menurutnya tidak dikendalikan sepenuhnya oleh rakyat tempatan.
Beliau membangkitkan persoalan mengenai jumlah rakyat Sabah yang benar-benar berada di kerusi pembuat keputusan dalam sektor seperti minyak dan gas, logistik, syarikat berkaitan kerajaan serta pelaburan besar.
Sebagai contoh, beliau menyebut PETRONAS sebagai penyumbang utama hasil minyak dan gas Sabah, namun keputusan pelaburan dan strategi dibuat di luar negeri itu. Beliau juga menyebut Asian Supply Base yang menurutnya beroperasi secara besar di Labuan dan antarabangsa tetapi tidak banyak melibatkan rakyat Sabah dalam lembaga pengarah sebagai pembuat keputusan.
Beliau mendakwa Sabah hanya dijadikan tapak operasi dan bukannya pusat kuasa ekonomi, menyebabkan hasil ekonomi tidak benar-benar dinikmati rakyat negeri itu.
Dalam masa sama, beliau menyentuh isu kos sara hidup yang semakin meningkat akibat ketidaktentuan geopolitik global termasuk konflik Iran–Israel dan penglibatan Amerika Syarikat yang memberi kesan kepada harga tenaga, makanan serta rantaian bekalan antarabangsa.
Menurut beliau, tekanan ekonomi itu memberi kesan langsung kepada golongan B40 dan sebahagian M40 khususnya di kawasan luar bandar dan separa bandar.
Namun, beliau mendakwa kerajaan negeri masih menambah beban kepada rakyat apabila yuran lesen operasi di bawah By-Laws 2022 oleh Majlis Perbandaran Penampang dinaikkan dalam banyak kes melebihi 100 peratus.
Beliau menyifatkan tindakan tersebut bukan sebagai dasar ekonomi tetapi sebagai penindasan ekonomi terhadap peniaga yang menurutnya tidak dirunding, tidak dimaklumkan dan tidak diberikan tempoh munasabah sebelum dikenakan bayaran baharu.
Susulan itu, beliau memaklumkan bahawa beliau telah melancarkan kempen tandatangan bantahan kenaikan lesen operasi dalam kalangan peniaga sekitar Penampang serta bantahan terhadap caj parkir oleh Dewan Bandaraya Kota Kinabalu di Kapayan Ridge Commercial Centre.
Beliau turut menggambarkan Kapayan sebagai contoh kegagalan dasar di peringkat asas dengan menyenaraikan masalah banjir berulang di Kg Ganang, Hungab, Taman Graceland, Taman Delima dan Bundusan Plaza selain isu jalan raya, trafik, sistem pembentungan, gangguan air dan elektrik yang menurutnya masih gagal diselesaikan secara menyeluruh.
Katanya, kerajaan hanya mengumumkan projek baharu tanpa penyelesaian struktur terhadap masalah lama yang berulang.
Dalam bahagian akhir ucapan, beliau membangkitkan isu tuntutan 40 peratus hasil Sabah di bawah Perkara 112C Perlembagaan Persekutuan.
Menurut beliau, Sabah hanya menerima RM125 juta pada tahun 2022 dan 2023, RM300 juta pada tahun 2024 serta RM600 juta pada tahun 2025, sedangkan hasil sebenar yang dijana dianggarkan antara RM20 bilion hingga RM30 bilion setahun.
Beliau mendakwa Sabah kehilangan pembangunan bernilai berbilion ringgit setiap tahun akibat kelewatan pelaksanaan hak tersebut dan menyifatkannya sebagai isu keadilan, bukannya isu teknikal.
Mengakhiri ucapannya, beliau memberi amaran bahawa kegagalan menangani jurang ekonomi dan ketidakadilan pengagihan hasil akan menyebabkan kemiskinan terus kekal serta kepercayaan rakyat terhadap kerajaan semakin merosot.
Beliau menegaskan bahawa rakyat akhirnya tidak menilai janji politik, sebaliknya menilai hasil yang benar-benar diterima mereka.
