KOTA KINABALU, April 2026 - ADUN Luyang dalam sesi Perbahasan Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah Ke-17 hari ini membangkitkan pelbagai isu asas rakyat yang menurutnya masih gagal diselesaikan walaupun peruntukan berbilion ringgit diluluskan setiap tahun.
Dalam ucapan perbahasannya, beliau mempersoalkan keberkesanan pelaksanaan pembangunan negeri apabila rakyat masih berdepan masalah jalan rosak, gangguan air dan elektrik, lampu jalan tidak berfungsi serta peningkatan kos sara hidup.
Menurut beliau, keadaan tersebut menunjukkan Sabah masih terperangkap dalam “kitaran bajet, kitaran janji dan kitaran masalah yang tidak pernah selesai”.
“Kalau selepas bertahun-tahun dan berbilion ringgit dibelanjakan tetapi rakyat masih bergelut dengan perkara asas, ini bukan lagi cabaran biasa, ini adalah kegagalan yang berulang,” katanya.
Beliau turut membangkitkan isu infrastruktur dan kemudahan awam di kawasan Luyang, termasuk lampu jalan rosak di beberapa lokasi seperti Taman Fortuna, Lorong Rampai, Taman Lido, kawasan berhampiran Queen Elizabeth Hospital 1 dan Taman Foh Sang.
Selain itu, beliau berkata penduduk di Kepayan Ridge Flats, Luyang Phase 11, Jalan Angsa dan Lorong Siamang berdepan tekanan air rendah serta gangguan bekalan air berbulan-bulan sehingga ada yang hanya menerima bekalan pada waktu tengah malam.
Gangguan elektrik yang kerap di kawasan Lido, Taman Foh Sang, Taman Ria dan Taman Cantek turut dibangkitkan, selain masalah sistem perparitan yang tidak diselenggara sehingga menyebabkan pembiakan nyamuk dan peningkatan kes denggi di beberapa kawasan.
Beliau juga menegaskan isu keselamatan awam di kawasan komersial Foh Sang perlu diberi perhatian segera, khususnya laluan pejalan kaki bertingkat yang didakwa menyebabkan puluhan kes jatuh melibatkan warga emas sepanjang tahun lalu.
Dalam aspek ekonomi, ADUN Luyang berkata rakyat Sabah terus terbeban dengan kenaikan harga makanan asas seperti telur, ayam, sayur-sayuran dan daging khinzir yang menurutnya lebih mahal berbanding di Semenanjung Malaysia.
Beliau menyifatkan pergantungan tinggi Sabah terhadap import makanan dan input pertanian sebagai antara punca utama masalah tersebut.
Sehubungan itu, beliau menggesa kerajaan memperkukuh keseluruhan rantaian bekalan makanan termasuk makanan ternakan, baja, logistik pertanian dan sistem pengedaran.
Beliau turut mengimbas pelaksanaan blueprint pertanian 10 tahun semasa pentadbiran Warisan pada 2019 dan mempersoalkan kesinambungan pelan berkenaan pada masa ini.
Menurutnya, Sabah perlu meningkatkan pengeluaran tempatan, mengurangkan import serta membina lebih banyak jenama tempatan agar negeri itu mampu menjadi pengeksport makanan serantau.
Menyentuh isu perindustrian dan belia, beliau berkata ramai anak muda Sabah terpaksa berhijrah ke Kuala Lumpur, Singapura dan luar negara kerana kekurangan peluang pekerjaan berkualiti di negeri sendiri.
Katanya, kebimbangan generasi muda hari ini bukan sekadar soal pekerjaan tetapi melibatkan kemampuan memiliki rumah, kestabilan hidup dan peluang membina masa depan di Sabah.
Beliau mencadangkan pembangunan lebih serius dalam industri hiliran, sektor pembuatan, ekonomi digital dan kreatif, selain pengukuhan sektor utama seperti minyak dan gas, pertanian, pelancongan dan sumber asli.
Beliau juga menyeru kerajaan membina ekosistem keusahawanan belia melalui akses pembiayaan, bimbingan perniagaan dan platform pasaran bagi membantu anak muda mencipta pekerjaan sendiri.
Dalam sektor pelancongan, ADUN Luyang menyatakan Sabah mempunyai potensi besar namun masih kekurangan produk dan aktiviti pelancongan baharu yang mampu menarik pelancong untuk tinggal lebih lama.
Beliau mencadangkan pembangunan festival makanan Sabah, agro pelancongan, sukan ekstrem, festival muzik dan seni, e-sukan antarabangsa serta acara bertaraf global untuk menjadikan Sabah hab acara serantau.
Pada masa sama, beliau menegaskan isu operator pelancongan haram perlu ditangani secara menyeluruh menerusi pemeriksaan mengejut dan tindakan penguatkuasaan lebih tegas.
Beliau turut membangkitkan masalah kebersihan bandar termasuk sampah, isu merokok di restoran serta peningkatan masalah tikus dan lipas yang menurutnya menjejaskan imej bandar dan kesihatan awam.
Dalam sektor kesihatan, beliau menyifatkan sistem kesihatan Sabah kini berada di bawah tekanan serius akibat kekurangan doktor, kesesakan hospital dan penggunaan peralatan usang.
Beliau berkata Queen Elizabeth Hospital 1 sebagai hospital rujukan utama negeri kini berdepan tekanan berterusan, termasuk nisbah doktor kepada penduduk sekitar 1:800.
Klinik Kesihatan Luyang juga dikatakan mengalami masalah sama apabila pesakit perlu menunggu berjam-jam untuk mendapatkan rawatan asas selain kekurangan tempat duduk dan parkir.
Menurut beliau, pengurangan insentif kepada doktor di Sabah menjejaskan usaha menarik dan mengekalkan tenaga perubatan di negeri itu.
Beliau menggesa kerajaan negeri menyediakan skim insentif lebih kompetitif bagi menarik lebih ramai doktor dari Semenanjung untuk berkhidmat di Sabah.
ADUN Luyang turut menyentuh isu tuntutan 40 peratus hasil Sabah yang menurutnya masih belum menemui penyelesaian jelas walaupun dibincangkan sejak sekian lama.
Beliau meminta usul berkaitan tuntutan tersebut dibentangkan secara rasmi di Dewan Undangan Negeri bagi membolehkan pendirian dan hala tuju kerajaan diputuskan secara telus.
Mengakhiri ucapan, beliau berkata rakyat Sabah tidak meminta sesuatu yang luar biasa, sebaliknya hanya mahu kemudahan asas berfungsi dengan baik dan masa depan yang lebih terjamin.
“Sabah tidak kekurangan potensi dan sumber. Yang kita kekurangan bukan sumber, tetapi kemahuan politik dan keupayaan merancang masa depan Sabah secara jangka panjang,” katanya.
