SANDAKAN: ADUN N.50 Sungai Sibuga, Lisa Hassan Alban menyelar kenyataan Senator Datuk Anna Bell Perian yang didakwa cuba mempertahankan kegagalan kerajaan GRS dalam isu tuntutan 40% hasil Sabah melalui retorik politik dan serangan peribadi.
Menurut beliau, persoalan paling utama yang masih gagal dijawab ialah di manakah tempat paling sesuai untuk membincangkan hak rakyat Sabah jika bukan di Dewan Undangan Negeri (DUN).
Lisa berkata tindakan kerajaan yang terus mengelakkan perbahasan terbuka di DUN hanya menimbulkan persepsi bahawa kerajaan takut berdepan secara langsung dengan isu hak perlembagaan Sabah.
Dalam kenyataan tersebut, beliau turut mengkritik pendekatan kerajaan negeri yang menerima jumlah tetap atau “fixed sum” seperti bayaran interim RM600 juta dan sasaran RM3 bilion, berbanding mempertahankan formula asal 40% hasil bersih Persekutuan.
Katanya, tuntutan sebenar Sabah ialah hak berdasarkan formula dinamik yang meningkat mengikut pertumbuhan ekonomi dan bukannya jumlah tetap yang disifatkan beliau sebagai “angka rawak” berdasarkan ihsan Kerajaan Persekutuan.
Beliau mempersoalkan mengapa kerajaan GRS begitu takut untuk menuntut pengiraan berdasarkan formula asal 40%, sambil membangkitkan persoalan sama ada kepentingan politik di Putrajaya lebih diutamakan berbanding hak perlembagaan Sabah.
Lisa turut mempertahankan tindakan pentadbiran Warisan sebelum ini yang enggan membenarkan pewartaan jumlah RM53.4 juta pada tahun 2019.
Menurut beliau, tindakan tersebut dibuat bagi mengelakkan Sabah terikat kepada jumlah tetap untuk tempoh lima tahun yang boleh menjejaskan tuntutan asal 40% Sabah.
Katanya, hanya selepas Warta 119/2022 diterbitkan barulah tindakan semakan kehakiman dimulakan oleh Sabah Law Society (SLS), sekali gus menunjukkan bahawa pendirian kerajaan GRS ketika itu bertentangan dengan perjuangan mempertahankan formula asal 40%.
Beliau mendakwa kerajaan GRS sebelum ini terlalu ghairah meraikan “pemberian khas” sedangkan ia hanyalah taktik untuk melengah-lengahkan tuntutan sebenar Sabah.
Dalam masa sama, Lisa turut menyifatkan pendirian kerajaan GRS berkaitan lokasi perbahasan isu 40% Sabah sebagai tidak konsisten.
Menurut beliau, sebelum ini Datuk Armizan Mohd Ali menyatakan Dewan Rakyat tidak sesuai membincangkan isu tersebut, manakala kini pula Senator Anna Bell Perian mendakwa DUN Sabah juga tidak sesuai kerana dikatakan boleh mengganggu proses teknikal dan perundangan.
Katanya, alasan tersebut menghina fungsi institusi perundangan kerana DUN sepatutnya menjadi tempat untuk menetapkan mandat politik rakyat kepada pihak eksekutif dan bukannya sekadar menjadi “rubber stamp” kepada keputusan tertutup.
Lisa turut mempersoalkan penolakan usul berkaitan 40% Sabah yang dibawa oleh Datuk Roger Chin dan YB Chin Tek Ming walaupun Datuk Roger Chin sendiri dilantik sebagai penasihat undang-undang negeri.
Beliau berkata keadaan itu menunjukkan kepakaran profesional hanya digunakan sebagai “topeng politik” apabila suara yang cuba membawa isu tersebut ke ruang rasmi akhirnya disekat.
Dalam kenyataan sama, Lisa turut membidas usaha kerajaan yang sering menyenaraikan pelbagai tuntutan lain yang kononnya telah berjaya diselesaikan sebagai bukti kejayaan pentadbiran mereka.
Menurut beliau, walaupun kemajuan dalam isu teknikal seperti JKR atau gas diakui, isu 40% Sabah tetap merupakan nadi utama kekuatan ekonomi negeri.
Katanya, tanpa autonomi kewangan yang kukuh melalui formula 40%, Sabah akan terus bergantung kepada Kerajaan Persekutuan untuk pembangunan asas negeri.
Sehubungan itu, Lisa mendesak kepimpinan GRS supaya berhenti berselindung di sebalik institusi Speaker DUN dan berhenti menyerang rekod pentadbiran lalu semata-mata untuk menutup kelemahan semasa.
Beliau berkata rakyat Sabah hari ini semakin matang dan tidak lagi mudah dipengaruhi dengan pengumuman “bonus interim” sementara hak perlembagaan negeri didakwa semakin terhakis secara perlahan-lahan.
Tegas beliau, diplomasi tidak boleh dijadikan alasan untuk terus bersikap tunduk dan kerajaan negeri perlu mengembalikan perbahasan tuntutan 40% Sabah ke Dewan Undangan Negeri secara terbuka dan telus.
