KOTA KINABALU, April 2026 — ADUN Api-Api, YB Loi Kok Liang, membangkitkan beberapa isu utama berkaitan pengurusan bangunan dalam perbahasan Rang Undang-Undang (RUU) Building Management di Sidang DUN Sabah.
Beliau menyatakan bahawa beliau “bagi dua contoh straight to the point berkenaan dengan building management” yang amat dibimbangi dan berharap kementerian mengambil maklum serta mempertimbangkannya.
Dalam contoh pertama, beliau menyentuh situasi di bandar yang mempunyai banyak kondominium, di mana kebanyakan projek telah mendapat OC sebelum semua unit dijual. Selepas OC diperoleh, pemilik unit mula membayar management fee dan sinking fund untuk penyelenggaraan bangunan.
Namun, beliau mempersoalkan status unit yang belum dijual, sama ada ia dianggap milik pemaju, dan jika demikian, sama ada pemaju juga perlu menyumbang kepada bayaran tersebut.
Beliau menjelaskan keadaan di mana jika projek hanya terjual 70%, maka hanya pembeli yang membayar kos penyelenggaraan keseluruhan bangunan.
“maksudnya 70% pemilik menanggung perbelanjaan untuk menyelenggara seluruh bangunan,” katanya, sambil menambah bahawa kerja penyelenggaraan seperti mengecat bangunan atau memotong rumput tidak dilakukan secara sebahagian.
Beliau menyifatkan keadaan itu sebagai tidak adil, sambil menyatakan bahawa walaupun ada pemaju yang membayar yuran, ia tidak dilakukan secara konsisten. Sebaliknya, pembeli yang gagal membayar akan dikejar oleh pihak pengurusan dan dikenakan caj tambahan seperti faedah.
Sehubungan itu, beliau mencadangkan supaya RUU tersebut menetapkan bahawa semua pemilik termasuk pemaju bagi unit yang belum dijual wajib menyumbang kepada management fee dan sinking fund.
Dalam contoh kedua, beliau merujuk kepada situasi sebenar melibatkan pembangunan IMAGO dan kondominium The Loft. Selepas memperoleh OC, pembeli khususnya pelabur menjalankan perniagaan short-stay, namun dihalang oleh pihak pengurusan berdasarkan klausa dalam S&P yang menyatakan “short-stay business is not allowed”.
Menurut beliau, pembeli membawa kes tersebut ke mahkamah dengan bukti seperti leaflet, brochure, serta bahan pemasaran yang menunjukkan bangunan itu dipromosikan sebagai “servicing residence”, termasuk kenyataan daripada wakil jualan bahawa ia boleh digunakan untuk short-stay.
Beliau menyatakan bahawa kes tersebut “telah diselesaikan melalui settlement sebelum sebarang keputusan dibuat oleh mahkamah” dan selepas itu pihak pengurusan tidak lagi menghalang aktiviti short-stay.
Daripada situasi itu, beliau menegaskan dua isu yang mengelirukan. Pertama, ketidakselarasan antara apa yang diiklankan oleh pemaju dengan apa yang disampaikan kepada pembeli.
Beliau menegaskan bahawa pemaju perlu memuktamadkan sama ada bangunan boleh digunakan untuk short-stay sebelum membuat pemasaran, bagi mengelakkan kontroversi sehingga pembeli terpaksa membawa kes ke mahkamah.
Kedua, beliau membangkitkan isu “double standards” apabila S&P digunakan untuk menghalang short-stay pada awalnya, tetapi kemudian tidak lagi dikuatkuasakan.
Menurut beliau, keadaan ini menunjukkan bahawa pihak pengurusan boleh menetapkan peraturan sendiri tanpa satu standard atau undang-undang yang jelas untuk dipatuhi oleh semua pihak.
Beliau turut menyatakan bahawa banyak kes ketidakseimbangan berlaku dalam pengurusan bangunan di bandar dan kebanyakan kesannya lebih banyak ditanggung oleh pembeli.
Dalam penutup perbahasannya, beliau berharap RUU tersebut cukup komprehensif untuk menangani situasi seperti yang dibangkitkan, memandangkan “dalam banyak keadaan, pembeli berada dalam keadaan yang sangat tidak berdaya dan tertekan.”
Beliau juga membawa suara pembeli bandar yang berhadapan dengan isu pengurusan tidak seimbang serta kelewatan mendapatkan hakmilik subsidiari.
Beliau mengambil maklum bahawa RUU tersebut mempunyai peruntukan berkaitan kewajipan permohonan hakmilik subsidiari selepas OC, namun tiada had masa untuk pengeluarannya. Justeru, beliau mencadangkan supaya ditetapkan tempoh dua tahun untuk hakmilik subsidiari diserahkan kepada pembeli.
Dengan harapan RUU ini dapat memberi perlindungan mencukupi kepada pembeli serta jelas dan adil kepada pemaju, beliau menyatakan sokongan terhadap Rang Undang-Undang tersebut.
