KOTA KINABALU, April 2026 — Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Kapayan, YB Chin Tek Ming, menyatakan sokongan terhadap Rang Undang-Undang Tanah (Hakmilik Subsidiari) 2026 dari segi prinsip, namun menegaskan bahawa beberapa kelemahan asas perlu diperhalusi sebelum diluluskan.
Dalam perbahasan di Sidang DUN Sabah, beliau menekankan bahawa rang undang-undang tersebut masih mengandungi ruang yang boleh membuka kepada penyalahgunaan kuasa serta menjejaskan kepastian undang-undang.
Isu utama pertama yang dibangkitkan adalah berkaitan Klausa 8(2)(a) yang merujuk kepada istilah “hal keadaan khas”. Menurut beliau, istilah tersebut terlalu kabur kerana tidak disertakan definisi, garis panduan atau had yang jelas. Keadaan ini menyebabkan tafsiran sepenuhnya bergantung kepada budi bicara Pengarah, sekali gus menimbulkan risiko keputusan tidak konsisten, layanan tidak adil dan persepsi salah guna kuasa.
Beliau menegaskan bahawa dalam konteks undang-undang, kepastian dan akauntabiliti adalah elemen penting. Oleh itu, istilah berkenaan perlu ditakrifkan secara khusus sama ada dalam undang-undang atau melalui peraturan subsidiari dengan kriteria objektif.
Seterusnya, beliau turut membangkitkan isu tidak konsisten dalam Klausa 8(3), yang membenarkan kelulusan permohonan hanya berdasarkan layout plan tanpa keperluan building plan dan index plan. Menurutnya, kelonggaran ini bercanggah dengan prinsip pengurusan pembangunan tanah yang sepatutnya menyeluruh dan telus.
Ketiadaan dokumen lengkap, katanya, menimbulkan persoalan terhadap kesesuaian pembangunan, perlindungan pembeli serta risiko pertindihan atau konflik sempadan. Beliau mencadangkan supaya keperluan dokumen tersebut dijadikan mandatori kecuali dalam keadaan luar biasa yang ditakrifkan secara jelas.
Isu ketiga yang disentuh adalah berkaitan Klausa 40(9), yang memberikan kuasa kepada Pengarah untuk melupuskan barang atau dokumen yang dilucut hak mengikut cara yang difikirkan sesuai. Beliau menyifatkan peruntukan ini sebagai terlalu luas dan tidak disertai dengan sebarang prosedur operasi standard (SOP), mekanisme semakan atau jaminan ketelusan.
Menurutnya, dalam sistem pentadbiran moden, pelupusan aset perlu dikawal oleh SOP yang jelas, telus dan boleh diaudit. Sehubungan itu, beliau mencadangkan agar peruntukan tersebut dipinda supaya tertakluk kepada garis panduan rasmi serta rekod audit.
Dalam penutup ucapannya, beliau menegaskan bahawa isu-isu yang dibangkitkan berkisar kepada satu tema utama iaitu pemberian kuasa budi bicara yang terlalu luas tanpa kawalan mencukupi. Beliau mengingatkan bahawa undang-undang yang baik bukan sekadar memberi kuasa, tetapi menetapkan had, garis panduan dan mekanisme semakan.
Beliau turut menyeru agar kerajaan memberi perhatian kepada isu pembangunan terbengkalai di Sabah, khususnya di Kapayan, serta mempertimbangkan penggubalan undang-undang khusus bagi menangani masalah tersebut.
YB Chin Tek Ming menegaskan bahawa walaupun menyokong rang undang-undang ini, pindaan perlu dilakukan bagi memastikan ia benar-benar melindungi kepentingan rakyat Sabah.
